Bệnh CDR ở gà rất dễ bị nhầm lẫn với những bệnh đường hô hấp khác thường mắc phải ở gia cầm. CDR tương tự với bệnh viêm hô hấp ở gà. Tuy nhiên, CDR diễn biến chậm hơn và mức tổn thương thấp hơn. Tuy nhiên, nếu một thời gian dài không điều trị thì chất lượng nông sản sẽ bị giảm sút. Bệnh CDR ở gà không lây qua chuồng trại nhưng thường sẽ bị mắc cùng lúc trên diện rộng do nguyên nhân dẫn đến là từ các vi khuẩn ở môi trường thiếu dưỡng khí, không đảm bảo vệ sinh và điều kiện chuồng trại.
Nguyên nhân gây bệnh CDR ở gà
Nguyên nhân gây bệnh CRD ở gà là do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum gây nên. Mycoplasma gallisosystemum (MG) là một loại vi khuẩn thuộc lớp Mollicutes và họ Mycoplasmataceae. Nó là tác nhân gây bệnh hô hấp mãn tính (CRD) ở gà. Và viêm xoang truyền nhiễm ở gà tây, gà ta, chim thú, chim bồ câu và chim chuyền ở mọi lứa tuổi. Hiện có hơn 100 loài Mycoplasma được biết đến.
Các loài sau đây đã được phân lập từ các loài chim hoang dã. Chúng tồn tại trong cơ thể và gây bệnh trên gà khi có các tác nhân stress như việc thay đổi thời tiết đột ngột, sức đề kháng kém. Mycoplasma gallisepticum chỉ sống được từ 1 đến 3 ngày khi ra khỏi cơ thể, trong dịch nhầy chúng có thể tồn tại từ 4 – 5 ngày, trong lòng trắng trứng có thể đến 18 ngày.
Phân tích dịch tễ học
Bệnh hen ở gà xảy ra chủ yếu ở gà 2 – 12 tuần tuổi và những con gà mái chuẩn bị đẻ, bệnh bùng phát mạnh mẽ vào vị đông xuân khi mà độ ẩm không khí tăng cao. Các loại gia cầm có khả năng mắc bệnh như vịt, ngan, ngỗng, chim, gà,…
Bệnh lây truyền dọc từ gà bố mẹ sang gà con qua trứng, đây là con đường lây bệnh nguy hiểm đối với các trang trại gà giống.
Bệnh lây truyền qua dụng cụ chăn nuôi, công nhân chăm sóc, sự tiếp xúc giữa gà bệnh với gà khỏe… Đặc biệt ở môi trường ẩm, nhiều NH3, H2S, khí độc, bụi từ phân chất độn chuồng sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Bệnh nổ ra khi có sự thay đổi của thời tiết đột ngột, chế độ chăm sóc, dinh dưỡng thay đổi hoặc kế phát bệnh khác. Bệnh thường ghép với bệnh viêm thanh khí quản truyền nhiễm, bệnh viêm phế quản truyền nhiễm, gumboro, …
Gà mắc bệnh tỷ lệ chết thấp nhưng gà chậm lớn, giảm khối lượng, khi khỏi bệnh con vật cũng không thể phục hồi thể trạng như ban đầu. Gà đẻ mắc bệnh sản lượng trứng giảm từ 10 – 40%.
Triệu chứng của bệnh
Giai đoạn đầu mắc bệnh gà vẩy mỏ, sưng mặt, mắt nhắm, thỉnh thoảng trong đàn sẽ có tiếng “toóc” đặc trưng. Khoảng thời gian 21 giờ tối sẽ nghe thấy tiếng “toóc” nhiều nhất. Giai đoạn tiếp theo gà bị viêm xoang mũi, viêm kết mạc nên gà khó thở, mắt nhắm nghiền, giảm ăn, giảm đẻ, giảm khối lượng.
Gà bị hen khẹc. Trong cùng đàn, gà trống sẽ biểu hiện triệu chứng nặng hơn gà mái. Đối với gà đẻ, tỷ lệ đẻ sẽ giảm, tỷ lệ ấp nở thấp do phôi bị nghẹt đường hô hấp. Chất lượng trứng giảm: xỉn màu, vỏ xù xì, đôi khi méo mó.
Bệnh tích trên gà
Các bệnh tích khi mổ khám gà mắc CRD tập trung chủ yếu ở đường hô hấp. Đường hô hấp trên có hiện tượng viêm tiết dịch, xoang mũi tích dịch nhầy, đặc. Thanh quản xuất huyết, khí quản, phế quản xuất huyết có bọt khí; trường hợp bệnh nặng sẽ thấy các cục casein màu vàng nhạt trong lòng ống khí quản, phế quản. Phổi có hiện tượng viêm, khi cắt ngang phổi sẽ thấy trong phế nang có chứa dịch, túi khí mờ đục, có bọt khí.
Chẩn đoán nhiễm bệnh
Chẩn đoán lâm sàng chỉ dựa vào các triệu chứng bệnh tích với ưu điểm đơn giản nhưng không chính xác vì có nhiều bệnh đường hô hấp khác cũng có triệu chứng, bệnh tích tương đương với bệnh CRD ở gà.
Chẩn đoán phi lâm sàng: Sử dụng phương pháp PCR xác định DNA, RNA của mầm bệnh để khẳng định sự có mặt của mầm bệnh. Hiện nay, kỹ thuật POCKIT iiPCR cho phép rút ngắn thời gian xét nghiệm từ vài ngày xuống chỉ còn chưa đầy 1 giờ đồng hồ. Với sự tiến bộ của kỹ thuật POC
KIT iiPCR cho phép xét nghiệm bệnh nhanh, máy móc gọn gàng, không cần đầu tư phòng thí nghiệm đắt tiền. Phù hợp với các doanh nghiệp, trang trại chăn nuôi muốn kiểm soát dịch bệnh trong trang trại của mình.
Phòng bệnh CDR hiệu quả cho gà
Phòng bệnh CRD ở gà bằng việc xây dựng hàng rào an toàn sinh học. Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ; đảm bảo đàn gà cùng vào cùng ra cực kỳ quan trọng trong công tác phòng bệnh.
Chuồng gà phải ấm vào mùa đông, mát vào mùa hè. Mật độ nuôi phù hợp với lứa tuổi kích thước của con gà. Sử dụng men rắc chuồng cùng với chất độn chuồng sạch. Để hạn chế khí độc thải ra từ sự phân hủy của phân gà.
Hiện nay có nhiều loại vaccine phòng bệnh CRD trên gà cho hiệu quả tốt. Sử dụng vaccine phòng bệnh là phương pháp rẻ tiền, hiệu quả nhất hiện nay.
Đối với gà thịt nuôi dài ngày phòng một liều duy nhất giai đoạn 4 – 5 tuần tuổi. Đối với gà đẻ có nhiều loại vaccine khác nhau thời gian tiêm khác nhau. Nhưng đặc điểm chung là không tiêm khi gà nhỏ hơn 4 tuần tuổi.
Tùy thuộc từng vaccine sẽ có cách sử dụng (tiêm, uống, nhỏ mắt,…) khác nhau. Cũng như thời gian nhắc lại khác nhau. Mỗi loại vaccine nhà sản xuất đều khuyến cáo chi tiết cách sử dụng, độ tuổi gà cần sử dụng.
Điều trị khi gà mắc CDR
Cần chẩn đoán chính xác gà bị mắc kế phát, bội nhiễm hay không. Để đưa ra phác đồ thích hợp. Ví dụ, trường hợp gà mắc bệnh CRD ghép với Gumboro, Newcastle cần điều trị bệnh Gumboro, Newcastle trước khi điều trị bệnh CRD.
Trường hợp gà mắc bệnh CRD cần xử lý:
- Kiểm tra, loại bỏ các yếu tố gây stress cho gà (chất độn chuồng bẩn, nguồn nước, thức ăn không đảm bảo).
- Hạ sốt, long đờm cho gà với các thuốc có thành phần: Vitamin C, Bromhexin,… Cho gà uống nước tự do, giảm mật độ nuôi.
- Sử dụng kháng sinh Doxycylin, Tylosin để điều trị bệnh. Nhưng không dùng cho gà đẻ vì có thể giảm sản lượng trứng. Hoặc sử dụng thuốc trị bệnh CRD ở gà có thành phần Tilmicosin phosphate điều trị chữa hen cho gà.
Nguồn: Happyvet.vn